Xiphophorus maculatus (Günther, 1866)

Zmienniak Plamisty, Platka - ryba akwariowa fot. wikipedia
  • Rozmiar: 6 cm
  • Akwarium: 54 l
  • Wymagane pH: 7.0 - 8.5 pH
  • Wymagana temperatura: 18 - 26°C
  • Biotop: Ameryka Śr.

Zmienniaki Plamiste – Platki - ryby akwariowe

Zmienniak plamisty, Platka, Platynka (Xiphophorus maculatus) – niewielki, popularny gatunek ryb akwariowych należących do rodzaju Xiphophorus. Potoczna nazwa gatunku Platka (Platy) wywodzi się z poprzedniej nazwy naukowej rodzaju czyli Platypoecilus.

Znanych jest 11 różnych gatunków Platek. Identyfikacja jest nieco skomplikowana, gdyż do rodzaju Xiphophorus należą również bliskospokrewnione Mieczyki, w dodatku wśród nich znajdziemy Mieczyka nazywanego Platką X. xiphidum. Większość różnorodnych barwnych form Zmienniaków spotykanych w hodowli akwariowej pochodzi z gatunku Xiphophorus maculatus.

Zmienniak plamisty – Platka - Xiphophorus maculatus - Występowanie

Ameryka Środkowa. Zasięg naturalnego występowania jest dość wąski i obejmuje Meksyk, Belize, Honduras, Gwatemalę i Nikaraguę.

Gatunek preferuje wody peryferyjne, takie jak rowy melioracyjne, stawy, rozlewiska, zalane pastwiska i bagna, z mulistym dnem i gęstą roślinnością. Spotykany również w bliskości korzeni i pod miejscami z zieloną roślinnością zwisającą z brzegów strumieni. W miejscach tych nurt wody przeważnie jest zerowy lub łagodny, ale wzdłuż strumieni może być umiarkowany. Niektóre populacje  wystawione są stale na działanie promieni słonecznych, inne chowają się w zacienieniu gęstych drzew, przez które przebijają jedynie smugi światła. Średnie odnotowane temperatury w większości miejsc wynosiły 23-24°C.

Zmienniak plamisty – Platka - Xiphophorus maculatus - Charakterystyka i usposobienie

Platka - ryba akwariowa, samiec, samica

Platka – samiec, samica

Samce osiągają do 4 cm długości, a samice do 6 cm. Samce wyróżnia przede wszystkim zmodyfikowana płetwa odbytowa zwana gonopodium, które służy im do zapłodnienia samicy. Gonopodium kończy się tuż przed podstawą płetwy ogonowej, nie posiada błoniastego zgrubienia, a jego trzeci promień ma mocny haczyk. Samice są większe i pełniejsze od mniejszych i smuklejszych samców. Gatunek pod względem anatomicznym charakteryzuje płetwa grzbietowa mająca od 7 do 11 promieni (zwykle 8-10), ilość łusek w linii bocznej od 22 do 25 łusek (zazwyczaj 23-24) oraz 26-28 kręgów (zwykle 27-28). U podobnego wyglądem gatunku X. variatus płetwa grzbietowa ma zwykle 10-12 promieni, a linia boczna 24-25 łusek. X. maculatus, w odróżnieniu od równie popularnego mieczyka X. hellerii, nie posiada wystającego z dolnych promieni płetwy ogonowej miecza.

Ze względu na dużą liczbę i odmienność siedlisk oraz skłonność do hybrydyzacji ubarwienie ciała jest bardzo różne. Ryby z dzikich populacji są mniej kolorowe niż odmiany ozdobne i mogą być jasno szaro zielone z ciemnymi nakrapianymi łatami lub bez nich. Ryby ozdobne hodowane w niewoli zazwyczaj wykazują jaskrawe zabarwienie, w tym pigmentację pomarańczową, czerwoną, brązową, żółtą i czarną. Pas środkowo-boczny jest nieobecny.

Platka - odmiany Xiphophorus

Odmiany barwne Platek – Xiphophorus spp.

W handlu spotykanych jest wiele odmian barwnych o mniej lub bardziej wymyślnych nazwach np. Mickey Mouse, wagtail, comet, salt and pepper, tęczowa, mysia, golden. U Myszki Mickey, patrząc z przechyloną o 90° głową na jej ogon, zobaczymy zarys głowy sławnej bajkowej postaci Disneya. Komety poznamy po ciemnych smugach na górze i dole płetwy ogonowej. Najbardziej powszechny Wagtail ma cały ogon zabarwiony na czarno.

Są rybami o bardzo pokojowym usposobieniu i nigdy nie dręczą innych ryb, nawet samce nie wykazują wobec siebie agresji, co zdarza się w przypadku mieczyków czy molinezji. W okresie rozmnażania samce są dość natarczywe i mogą zbytnio stresować samice. Z tego względu, w akwarium zaleca się trzymanie w przewadze samic – na każdego samca powinny przypadać dwie trzy partnerki.

Zmienniak plamisty – Platka - Xiphophorus maculatus - Odżywianie i karmienie

Zmienniaki są wszystkożernymi rybami. W środowisku naturalnym odżywiają się zarówno pokarmem zwierzęcym, roślinnym i detrytusem. Procentowy udział rodzajów pokarmu w ich diecie zależy od miejsca występowania. Na przykład u zbadanych ryb z rzeki Brisbane w Australii, przeważały krewetki, owady i ich larwy. Natomiast u osobników z Indonezyjskiego jeziora przeważał detrytus, a mniejszy udział miały larwy owadów.

W akwarium można podawać im wysokiej jakości pokarmy suche w płatkach lub granulkach oraz żywe i mrożone np. dafnię, artemię, wodzień oraz pokarmy roślinne z dodatkiem spiruliny. Ryby najlepiej karmić małymi porcjami 2-3 razy dziennie.

Zmienniak plamisty – Platka - Xiphophorus maculatus - Akwarium

Dla niedużej grupy 10-12 osobników odpowiednie będzie akwarium o długości min. 60 cm, najlepiej z miękkim piaszczystym podłożem (które ryby lubią przebierać), miejscami z gęstą roślinnością i rozległą przestrzenią do pływania. Do dekoracji można użyć płaskich kamieni, z których Platki lubią zeskrobywać glony. Należy unikać czegokolwiek, co mogłoby zakwasić wodę. W akwarium sprawdzą się drobnolistne gęste rośliny np. mech Java, Kabomba (Cabomba), Wywłócznik (Myriophyllum), Moczarka (Egeria), chociaż niekiedy mogą być one przez ryby skubane.

W przypadku filtracji może sprawdzić się każdy rodzaj filtra. Ważne, aby nurt wody nie był zbyt silny, gdyż nie są mocnymi pływakami. Woda powinna być twarda od 12 dGH i zasadowa, między 7.5-8.0 pH. W celu uzyskania odpowiednich parametrów pomocne może być włożenie skały koralowej lub zmieszanie podłoża z piaskiem koralowym czy rozkruszonymi muszlami. W wielu rejonach Polski woda w kranie jest twarda i prawdopodobnie będzie miała właściwości zbliżone do zalecanych.

Platki pasują do wielu akwariów towarzyskich. Niezaleca się hodowli z innymi gatunkami Xiphophorus, z którymi będą się krzyżować. Dobrym towarzystem może być np. Danio rerio, Jordanelka floryndzka, Tęczanka neonowa.

Zmienniak plamisty – Platka - Xiphophorus maculatus - Rozmnażanie

Platki rozmnażają się w niesamowitych ilościach. Są bardzo szybko aktywne seksualnie. Dojrzałość płciową osiągają najwcześniej w wieku 10 tygodni, najpóźniej w wieku 32 tygodni. Wydaje się, że szybkość rozwoju seksualnego zależna jest bardziej od przyrostu masy niż czasu. Samice produkują dużo narybku. W zależności od wieku i wielkości samica podczas porodu jest w stanie wydać od 20 do 80 w pełni uformowanych rybek, a po kolejnych 24 dniach może już znowu rodzić. W ciągu jednego roku dorosła samica może urodzić ok. 1200 rybek. Zakładając, że połowa z potomstwa będzie samicami… można sobie wyobrazić, jak mogą rozmnażać się w akwarium. Mimo prób kontroli takich jak ograniczanie pokarmu czy obecności innych drapieżników niemal pewne jest, że co pokolenie ryb będzie przybywać.

Jeżeli chcemy rozmnażać Platki w większych ilościach, to niezbędne będzie osobne akwarium o długości min. 45 cm, z filtrem i grzałką, w którym umieścimy brzemienne samice. Są one łatwe do rozróżnienia, gdyż mają wyraźnie rozdęte brzuszki. Na dnie zbiornika można umieścić duże kępy mchu, w którym narybek znajdzie schronienie. Alternatywnie można wyłożyć dno szklanymi kulkami (narybek po porodzie opada na dno). Kiedy samica wyraźnie schudła, prawdopodobnie pojawił się też narybek i można ją z powrotem przełożyć do głównego akwarium.

Narybek po narodzinach jest dość duży i łatwo go wykarmić np. drobnym sproszkowanym pokarmem. Samice są zdolne do magazynowania mlecza, co oznacza, że rozdzielenie płci nie jest sposobem na zatrzymanie rozmnażania. Jeżeli zakupiona samica miała wcześniej kontakt z samcem, to są duże szanse, że będzie w ciąży.

Popularność

Popularność Platek sprawiła, że często z niewoli trafiają do środowiska naturalnego. Ich dzikie populacje zamieszkują tak odległe regiony, jak Jamajka, Indie, Singapur, Japonia, Australia, Stany Zjednoczone, Stany Ameryki, Arabia Saudyjska, Brazylia, Nigeria i wiele innych. W niektórych przypadkach zostały wprowadzone celowo, nazbyt optymistycznie, jako ostateczna próba kontroli komarów. Błędnym myśleniem było przeświadczenie, że Platki zjadając larwy komarów, przyczynią się do zmniejszenia częstości występowania chorób przenoszonych przez komary np. malarii. Niestety najczęściej kończy się to tak, że eliminują konkurencyjne lokalne gatunki, zjadają nieco larw, po czym niszczą cały ekosystem. To niestety prowadzi do stałej obecności komarów, a w najgorszym scenariuszu nawet ich przyrostu.

Biorąc pod uwagę wszechobecność X. maculatus w handlu, w oczy rzuca się brak dzikich okazów. Dzika forma jest względnie nijaka, ale ma swój urok i skupia uwagę bardziej hardkorowych wielbicieli gatunku, dla których znalezienie dzikiej krwi stanowi niejako wyzwanie.

Choroby

Różnorodne kolorowe odmiany Platek nie są jedynie wynikiem chowu wsobnego. W grę wchodzi także mieszanie genów. Pigmentacja dodawana jest też poprzez krzyżówkę z innymi gatunkami Zmienniaków lub Mieczyków. Niestety przez to hybrydy są bardziej podatne na choroby niż okazy dzikie, które noszą gen R. Gen ten odpowiada za odporność i hamuje rozwój nowotworów, a krzyżowanie eliminuje ekspresje tego genu. W handlu na przykład nierzadko spotyka się osobniki z guzami.

Ozdobne formy są podatne na szereg chorób. Niektóre z nich łatwo zdiagnozować i wyleczyć inne mogą przysporzyć wielu kłopotów. Na przykład ospę rybią łatwo rozpoznać i wybrać odpowiednią kurację, ale grzybica jamy pyszczka jest w rzeczywistości zakażeniem bakteryjnym wywołanym przez Flavobacterium. Ponieważ ryby nieustannie skubią otoczenie, obszar pyszczka jest bardzo podatny na niewielkie urazy. Dlatego też, w zaniedbanym zbiorniku może łatwo dojść do nadkażenia bakteryjnego, a następnie wybuchu epidemii. W takim przypadku wielu hodowców często sięga po niewłaściwe środki przeciwgrzybiczne zamiast przeciwbakteryjnych. Zazwyczaj zaraz obok Flavobacterium pojawia się również Costia lub Tetrahymen, które są trudne do wyleczenia i wymagają szybkiego działania. Najczęstszym sygnałem wybuchu epidemii jest zmiana zachowania ryb np. apatia.

Większość problemów zdrowotnych w akwarium bierze się z zaniedbania i pogorszenia jakości wody. Jej regularna podmiana i odmulanie podłoża ograniczy czynniki chorobotwórcze.

Pomimo powyższego, Platki wciąż są uznawane za jedne z bardziej tolerancyjnych i łatwo adoptujących się do różnych warunków gatunków ryb akwariowych.

Ostatnio zmodyfikowano: 9 listopada 2019 r.
Literówka? Błąd merytoryczny/stylistyczny?
Zaznacz i naciśnij klawisze Ctrl + Enter!

Video

Galeria

Podsumowanie

  • Akwarium:
    • średnie
    • min-pojemność: 54 l
    • min-długość: 60 cm
  • Orientacyjna cena: 4 - 6 zł
  • Dostępność: powszechna
  • Stopień zagrożenia wyginięciem (IUCN): DD - gatunek o nieokreślonym stopniu zagrożenia

Masz ten gatunek w akwarium?

Podziel się swoimi doświadczeniami!

Dodaj komentarz

zanim napiszesz, proszę zapoznaj się z regulaminem

* pole wymagane, adresów mailowych nigdzie nie udostępniamy i nie wysyłamy żadnych treści reklamowych.

Komentarzy: 187

  1. Mam dziwne zachowanie u Platek

    Mój samiec goni drugiego samca i chce go zapłodnić! Rozumiem jakby walczyły dwa samce (co umnie działo się nie raz) ale że chce zapłodnić drugiego? Może ktoś wie co się dzieje.

    Odpowiedzi: 3
    Odpowiedz
    1. Sky[Kiedyś Michał]

      czy jesteś pewien co do płci ryb? zmienniaki tak jak miecze mogą zmieniać płeć i ten dominujący samiec czasem zmienia się w samice ale gonopodium zanika bardzo powoli

    2. Mam dziwne zachowanie u Platek

      O tym nie wiedziałem że platki mogą zmieniać płeć ale właśnie to samiec dominujący gania drugiego samca.

    3. Sky[Kiedyś Michał]

      tu nie jestem w stanie pomóc

  2. Jestem Początkujący

    Chcem mieć w akwarium 50 litrowych
    8 platek
    2 gupik pawie oczko
    1 parę pielęgniczek ramireza
    Może 4-6 danio pręgowanych
    Czy wszystko będzie ok? I jaka jest najlepsza temperatura do rozmnażania platek?

    Odpowiedzi: 14
    Odpowiedz
    1. Daniel

      dla tych ryb to dodaj jedno 0 i będziesz mógł hodować w takim litraży ,a i tak nie wszystko pasuje

    2. Sky[Kiedyś Michał]

      Albo Danio albo Ramirezki ale do 50l z tego co wypisałeś wrzuciłbym MAX: 2 Samce Gupika i 8 danio i tyle

    3. Anonimek XD

      Ja bym dała:
      Para Ramirezek
      12 Platek
      6 Gupików
      Otoski na dno.
      Danio wolą zimniejszą temperature i dużo przestrzeni

    4. Anonimek XD

      Daniel, naprawdę w 500l chciałbyś mieć 16 rybek? Według mnie tam można mieć chociaż z 80, a Sky danio nie można w takim małym. Ja bym tam dała:
      Parkę Ramirezek
      12 Platek
      I może kilka otosków na dno

    5. Spinosaurus Poland

      Może być trochę źle jak będą ramireza ale jak będzie maksymalna temperatura 26 C to wszystko będzie dobrze. Jak dasz wyższą temperaturę to danio pręgowany będą zdychać!!!

    6. Sky[Kiedyś Michał]

      Spinosaurus Poland w 25 Danio zaczynają zdychać po max 2 miesiącach

    7. Spinosaurus Poland

      Ja mam prywatną małą chodowle i cały czas są w temperaturze 25-26 stopni C i bardzo dobrze żyją i się rozmnażają. 1 samice mam od początku mojej akwarystyki i cały czas miała 25-26 stopni Ci żyje u się rozmnaża.

    8. Sky[Kiedyś Michał]

      1 Mogą żyć ale one powoli się duszą 🙁 a 2 hodowla a nie chodowla 🙂

    9. Spinosaurus Poland

      Podobniesz one się duszą. Ale tylko mi zdychały z chorób. Może te duszenie zależy od parametrów wody. I dzięki że mnie poprawiłeś.

    10. Sky[Kiedyś Michał]

      Duszenie w 25-26 nie jest aż tak poważne ok roku przeżyją bezproblemowo, mój znajomy miał 29 stopni w akwa i dziwił się że danio zdychają a przecież to „odporne rybki, bo internet nie kłamie” myślał że te barwione są też tak odporne i jeszcze się z nimi „bawił” wyciągając je z wody podrzucając i wrzucając
      z powrotem, tego już nawet nie byłem w stanie komentować… teraz bo wytłumaczeniu wszystkiego ogarnął się

    11. Jestem Początkujący

      No dobrze że po wiedzieliście czy mogą być razem ale jaka jest najlepsza temperatura do rozmnażania platek?

    12. Sky[Kiedyś Michał]

      18-26 to jest tak samo jak z molkami, gupikami i meczykami, mnożą się zawsze i wszędzie 🙂

    13. Mariko

      Myślę, że płatki i ramirezy mają całkiem odmienne wymagania odnośnie parametrów wody. Ta samo jak gupiki i danio.

    14. Sky[Kiedyś Michał]

      Mariko… Platki i Ramirezki mają jakieś wspólne parametry, jedynie danio nie pasuje co już koledze napisaliśmy na dole…

  3. Spinosaurus Poland

    Bardzo fajna i spokojna ryba. Łatwo się rozmnaża i miesza. U mnie powstała nowa odmiana żółto-zielona.

    Odpowiedzi: 1
    Odpowiedz
    1. Michał

      ciekawe! żółto zielone muszą wyglądać świetnie lubię eksperymentować z platkami, mieszanie ich…
      Moimi ulubionym wariantem jaki mi wyszedł jest fioletowy
      Molinezja Ostrousta i Zmienniak”White mickey[biała z myszką mikim na ogonku]”

  4. Iwona

    Mam jedną dorosłą platkę samiczkę i samca gupika. Od czerwca rodzą się małe rybki. Były już trzy mioty. W tej chwili mam ok 30 dzieci w różnym wieku. Większość to mini platki ,ale kilka wygląda jak gupik. Nie wiedziałam,że mogą się krzyżować. Mieliście taką sytuację????

    Odpowiedz
  5. Platka05

    Chciałbym jeszcze dodać, że platki to bardzo przyjazne rybki. Na początku jak jedną kupiłem, do drugiej, to niby przez kilka godzin była nieśmiała, a teraz bawi się z innymi i w ogóle.

    Odpowiedz
  6. Monika

    Hej ostatnio w moim Akwarium pojawiły się małe platynki maluchy są całe w paski. Nigdy nie widziałam platynek w paski ??

    Odpowiedzi: 1
    Odpowiedz
    1. Oxy

      Jakie masz jeszcze ryby w akwarium ?

  7. Lord Mikuś

    Mam problem. Platki obgryzają mi rośliny, a podaję im suchy pokarm (roślinny i zwykły) Niewiem co mam zrobić? Proszę napiszcie coś w komentarzch. Słyszałem, że można je karmić sałatą czy szpinakiem ale niewiem jak się to przygotowuje.

    Odpowiedzi: 2
    Odpowiedz
    1. Oxy

      Spróbuj posiekać drobno (BARDZO DROBNO) sałatę i podaj ją w miejsce, w którym najczęściej przesiadują twoje platki. Suchy pokarm jest dobry do urozmaicenia diety: ja osobiście podaję moim mrożone larwy ochotki, kryl (drobny), żywe larwy komara, suchy pokarm roślinny (stosunkowo mało) i małe korzenie pistii (w sklepie dali mi pistie i przez przypadek korzonki) Spróbuj posadzić coś przypominającego kabombe – kiedyś miałem i wcinały ją jak wściekłe, a roślina szybko odrastała, niestety w UE już niezbyt legalna. Platki pięknie wybrawione, bardzo energiczne oraz mnożą się jak wściekłe. Pozdrawiam i powodzenia

    2. Misio Rysio

      Sałata ze sklepu ma b duzo toksyn z oprysków .Poza tym salata ma to do siebie ze mocno chlonie metale ciezkie .Z tego tytulu nie jest wskazana do skarmiania nią zwierzat bo o ile czlowiek od niej nie umrze (choc tez go truje) to juz duzo mniejsza masa ciala zwierzatka moze byc grozna dla jego zycia . Swierszcz potrafi pasc po takiej uczcie .
      Proponuje szpinak i pokrzywe (zebraną samodzielnie z czystego miejsca) oraz szybkorosnace rosliny uprawiane w toni wodnej jak np moczarka czy rogatek a takze spiruline (do kupienia w sklepie)

  8. Pędzel

    Moja platka to zaczepiaka .Goni np. molinezję bal. samicę a samiec balonowej jest terytorialny i ze swojego terytorium odgania tą platkę .Jakiś czas temu kiedy samiec bal. nie miał swojego terytorium to platka goniła też jego . Zdarza się jej jeszcze zaczepiać inne ryby ale rzadko . Ta platka pewnie czuła się samotna , prosiłem pracownika sklepu o dwie sztuki ale dał mi jedną . Ale na szczęście dwa tygodnie później dokupiłem drugą sztukę i w ogóle nie są sobą zainteresowane .Jeszcze przedstawię obsadę mojego akwarium:

    -gupiki dwie pary
    -glonojad syjamski (nic wcześniej o nim nie wiedzieliśmy ale teraz tak)
    -dwie platki
    – trzy molinezje
    -parka molinezji bal.

    Odpowiedz
  9. Mirabelka

    Hej, mam małe stadko multi-kolorowych 9 platek w akwarium towarzyskim 170l. Hoduje je z świecikami kongijskimi, neonkami innesa i fantomkami czarnymi. Cała obsada jest zdrowa i bardzo zgodna. Myślę, że są to niedoceniane rybki. Do opisu akwarium mogę dodać moje obserwacje – platki kochają kamienie, zwłaszcza obłe i duże. Warto je umieścić w zarośniętym zbiorniku. Pasą się na nich jak krówki na łące:)

    Odpowiedz
  10. Sroka

    Witam. Mam dwie żółte molinezje po jakimś tygodniu/dwóch jedna z nich stała się naprawdę gruba. Podejrzewałem że będzie miała małe natomiast minęły już ponad dwa miesiące a ona dalej jest tak samo gruba a żadnej małej nie zauważyłam. Czy to może być jakaś choroba?

    Odpowiedzi: 1
    Odpowiedz
    1. Grzegorz

      Cześć Sroka,
      to może być objawem choroby pasożytniczej lub puchliny. Poczytaj o tych chorobach i obserwuj rybę.

  11. Dorota

    Witam. Akwarium 126 l ,temp. 23 st., woda 18 GH. W środku 10 kirysków pstrych i 8 żałobniczek czarnych. Zależy mi teraz na jakichś kolorkach i pomyślałam o platkach. Czy taki zestaw będzie w porządku (wcześniej nie miałam platek). Oczywiście zdaję sobie sprawę, że to żyworódki i ich liczba będzie rosła ale z tym nie będzie problemu ( w zapasie inne akwarium). A może ktoś doradzi jakiś inny kolorowy gatunek ?
    Proszę tylko o mądre odpowiedzi. Z góry dziękuję.

    Odpowiedz